O ile w czasach Ludowego Wojska Polskiego, dzia?ania specjalne kojarzono publicznie g?ównie z „desantem”, czyli 6. Brygad? Desantowo-Szturmow? (wcze?niej dywizj?), to od pocz?tku III Rzeczypospolitej coraz cz??ciej i jawniej mówiono o elicie czerwonych beretów. Pocz?tkowo by? to 1. batalion szturmowy i okr?gowe kompanie specjalne (56. i 62.) a potem powsta?a w Ministerstwie Spraw Wewn?trznych Grupa Reagowania Operacyjno-Manewrowego (inna spotykana nazwa Grupa Realizacyjna Operacja Most), czyli GROM. Pami?tam kontyngent kierowany na misj? w Haiti (1994 rok). Sami ?o?nierze zawodowi i jeszcze te przyciemniane okulary, gdy GROM-owcy prezentowali si? podczas po?egnania na p?ycie lotniska. Wtedy ju? by?o wiadomo, ?e Polska dysponowa?a jednostk? specjaln? z prawdziwego zdarzenia.

GROM przeszed? do Ministerstwa Obrony Narodowej (od 1999 roku) a batalion z Lubli?ca rozwini?to w 1. pu?k specjalny komandosów (od 1993 roku). Szczególnie o GROM-ie by?o co jaki? czas g?o?no w mediach. Rozg?os pot?gowa? twórca jednostki, niepokorny genera? S?awomir Petelicki, a to oskar?aj?c Sztab Generalny WP o prób? likwidacji specjalsów, innym razem odpieraj?c zarzuty ministra Pa?ubickiego (s?ynny minister „w swetrze”) dotycz?ce „bagna” w JW 2305. W du?ym stopniu mo?na si? zgodzi? z zarzutami wobec wojskowych, nie doceniaj?cych zmian w dzia?aniach armii z masowych uderze? zwi?zków ogólnowojskowych na rzecz równie? masowego u?ycia, ale si? specjalnych. Dzia?ania pododdzia?ów elitarnych przestawa?y by? uzupe?nieniem dla wojsk pancerno-zmechanizowanych a sta?y si? pe?noprawnym narz?dziem do prowadzenia operacji, tak?e o znaczeniu strategicznym.

Pod koniec lat 90-tych dysponowali?my trzema podstawowymi jednostkami specjalnymi: centraln? JW GROM, armijnym 1. pu?kiem i Grupami Specjalnymi P?etwonurków (tzw. Formoza) z MW. Ka?da z nich podlega?a innemu dowództwu, ka?da by?a zale?na od innych ludzi. W najlepszej sytuacji by? GROM, mocno doinwestowany przez Amerykanów i z du?? samodzielno?ci? logistyczn?. W tym czasie w szeroko poj?tym ?wiecie oddzia?y specjalne grupowano pod jednym dowództwem, co przek?ada?o si? na synergi? mo?liwo?ci, szkolenia, wyposa?enia i tym samym mo?liwo?ci, tak?e do realizacji samodzielnych operacji.

Tak jak wej?cie do Unii Europejskiej wymusi?o pewien rozruch w wielu ga??ziach pa?stwowych, tak dla Wojska Polskiego motorem zmian by?y zobowi?zania wobec Paktu Pó?nocnoatlantyckiego oraz nowe powi?zania polityczne. Potem dosz?y jeszcze operacje stabilizacyjne, Irak i Afganistan. Co? musia?o si? zmieni?.

W 2002 roku, na szczycie NATO w czeskiej Pradze, Polska zadeklarowa?a, ?e dzia?ania specjalne stan? si? nasz? specjalno?ci? w sojuszu. Dalej jednak w hierarchii dowodzenia jednostki specjalne by?y rozrzucone. W Sztabie Generalnym sprawami specjalsów zajmowa?o si? Szefostwo Dzia?a? Specjalnych.

Operator z 1. psk w lekkim umundurowaniu (zdj?cie z sierpnia 2011 roku), aktualnie oddzia? otrzyma? nazw?: Jednostka Wojskowa Komandosów.

Du?ym echem publicznym odbi? si? udzia? zgrupowania GROM (dowódca p?k Roman Polko) podczas operacji irackiej w 2003 roku. Nasi operatorzy dzia?ali w swoim ?rodowisku, jako element du?ego zgrupowania koalicyjnych si? specjalnych (Task Force 20). GROM (by?o ich 56) opanowa? terminal prze?adunkowy ropy KAAOT (s?ynne dzia?ania w rejonie Umm Qasr), desant na tam? i elektrowni? Mukarain (jeden operator z?ama? nog?), pó?niejsze wy?apywanie poszukiwanych Irakijczyków z tzw. talii kart. Gorzej by?o gdy wpadali w sid?a krajowych prze?o?onych. Cz?sto wykorzystywano ich do zada?, w których marnowano ich potencja?. A to pilnowali polskiego obozu czy saperów w Bagram, a to os?aniali ambasad? w Bagdadzie a w ko?cu weszli w sk?ad Samodzielnej Grupy Powietrzno-Szturmowej w PKW Irak. Zamiast przeprowadza? chirurgiczne uderzenia zajmowali si? typow? ?o?nierk? liniow?. Co ciekawe, do?wiadczenia polskich ?o?nierzy wojsk specjalnych, wskazuj? równie? na b??dne ??czenie w jeden pododdzia? operatorów z dwóch oddzia?ów (np. 1. pu?k z GROM), pojawia?a si? ca?kiem niezdrowa rywalizacja – kto jest „wi?kszym” komandosem.

W 2006 roku, na kolejnym szczycie w Rydze pad?y inicjatywy co do transformacji si? specjalnych. W tym czasie w naszym kraju trwa?y ju? prace nad prawdziw? rewolucj? w postrzeganiu i umiejscowieniu dzia?a? specjalnych w strukturze, 1 stycznia 2007 roku powo?ano do ?ycia Dowództwo Wojsk Specjalnych (pierwszym szefem by? gen. Edward Gruszka, zast?piony ju? w sierpniu 2007 roku przez gen. dyw. W?odzimierza Potasi?skiego) z siedzib? w Bydgoszczy, a ostatecznie w Krakowie.

Na pierwszym planie karabin wyborowy KAC (Knight’s Armament Co.) SR-25 kalibru 7,62 mm.

Du?ym wyró?nieniem, cho? na ten fakt trzeba raczej patrze? od strony zas?ug strony polskiej, by?o podpisanie w 2009 roku porozumienia o wspó?pracy ameryka?skiego dowództwa operacji specjalnych (US SOCOM) z naszym DWS. Rok wcze?niej, nasz kraj kontynuuj?c zobowi?zania dotycz?ce specjalizacji w dzia?aniach komandosów zobowi?za? si? do uzyskania uprawnie? i zdolno?ci do kierowania mi?dzynarodowymi (sojuszniczymi) operacjami specjalnymi.

Dzi?

     Wojska Specjalne s? jednym z czterech rodzajów si? zbrojnych wyst?puj?cych w naszym kraju, obok Wojsk L?dowych, Si? Powietrznych i Marynarki Wojennej. Dowództwo Wojsk Specjalnych podlega Szefowi Sztabu Generalnego WP. Integruje, szkoli, utrzymuje gotowo?? (niekiedy gotowo?? w czasie mniejszym od 24 godzin) i  prognozuje przysz?o?? (Force Provider) oddzia?ów specjalnych. Obok Dowództwa Operacyjnego WP odpowiada za ich wykorzystanie i dowodzenie w operacjach specjalnych na l?dzie, wodzie i w powietrzu (ang. Force User). Podleg?e mu si?y przeprowadzaj? operacje specjalne na terenie kraju jak i poza jego granicami, w okresie pokoju, kryzysu czy wojny. Przede wszystkim Wojska Specjalne przygotowuj? si? do operacji obronnej w kraju w ramach zintegrowanych Si? Zbrojnych (operacje po??czone z innymi RSZ i samodzielne), wespr? struktury pa?stwowe i spo?ecze?stwo w sytuacji kryzysowej oraz wype?niaj? zadania w ramach operacji mi?dzynarodowych – najcz??ciej stabilizacyjnych poprzez Zadaniowe Zespo?y Bojowe.

Od pocz?tku funkcjonowania stawia si? przede wszystkim na potencja? ludzki i jako?? pododdzia?ów kieruj?c si? zasad?, ?e wojska specjalne to nie jest armia masowa. Przy realizowanej aktualnie rozbudowie podleg?ych oddzia?ów stanowi to powa?ny problem – jak zapewni? wi?ksz? liczb? operatorów przy nie obni?onych kryteriach doboru. Sprz?t da si? kupi?.

P?etwonurek z JW Formoza, u?ywa aparat tlenowy OXY-NG (zamkni?ty obieg z wymuszonym dawkowaniem tlenu). fot. ?ukasz Pacholski.

Dowództwo WS od 2009 roku posiada zdolno?ci do dowodzenia narodowymi si?ami specjalnymi, od 1 stycznia 2014 roku powinno mie? takie uprawnienia w kierowaniu operacjami mi?dzynarodowymi.

Wojska Specjalne w Polsce to oko?o 3% liczebno?ci Si? Zbrojnych, czyli oscyluje wokó? 3 tysi?cy ?o?nierzy. Odpowiednio do swojego potencja?u ludzkiego, pobiera z bud?etu na obron? narodow? 2,75% ca?o?ci.

G?ównie w 2011 roku oddzia?y podleg?e DWS otrzyma?y nowe oficjalne nazwy (np. 1 psk w JW Komandosów). Taki krok t?umaczy si? bardziej elastycznym doborem struktury ni? jest to dla przyk?adu w zwi?zkach typu pu?k. Osobi?cie mam inne zdanie, nic nie stoi na przeszkodzie by mo?na by?o tworzy? w ramach pu?ku struktury jakie ma obecnie JW Komandosów. To my wype?niamy etaty a nie terminolodzy. Przynajmniej pozosta?a by tradycyjna  w Wojsku Polskim nazwa oddzia?u.

Struktura organizacyjna Wojsk Specjalnych w Polsce w 2012 roku.

Aktualnie, pod Dowództwo Wojsk Specjalnych podlegaj?:

  • Jednostka Wojskowa GROM,
  • Jednostka Wojskowa Komandosów,
  • Jednostka Wojskowa Formoza,
  • Jednostka Wojskowa Nil,
  • Jednostka Wojskowa Agat.

Jednostka Wojskowa GROM (JW 2305)

Najbardziej elitarna w zasobie DWS. Zdolna do prowadzenia najbardziej skomplikowanych operacji o du?ym stopniu ryzyka czy celach strategicznych. Podstawowa struktura organizacyjna to trzy zespo?y bojowe:

  • Zespó? Bojowy A,
  • Zespó? Bojowy B (morski),
  • Zespó? Bojowy C.

Zespo?y Bojowe posiadaj? w sumie w swojej strukturze 5 l?dowych grup specjalnych i 3 morskie grupy specjalne. Liczb? operatorów w sekcjach bojowych szacuj? na 150-190.

Posiada bardzo bogate uzbrojenie, wielokrotnie posiadane tylko w celach zapoznawczych czy testowych. Podstawowym karabinkiem jest 5,56 mm HK416 (D10RS i D145RS) tak?e z granatnikami GLM oraz M4A1 (kanadyjskie KAC i ameryka?skie Buchmaster). Bro? wsparcia to FN Minimi Para kalibru 5,56 mm czy granatniki automatyczne HK GMG 40 mm. Jednostka otrzyma?a kilka-kilkana?cie sztuk pistoletów maszynowych FN P90 TR (5,7 mm) i karabinki FN F2000 Tactical. Strzelcy wyborowi i snajperzy u?ywaj? samopowtarzalnego KAC SR-25 (7,62 mm), 8,6 mm AWM-F (firmy Accuracy International) i wielkokalibrowe (12,7 mm) Barrett M107. W ostatnim czasie dla GROM zakupiono czeskie granatniki RPG-75TB i lekkie mo?dzierze 60 mm Antos. Z pewno?ci? u?ywaj? przynajmniej kilku modeli pistoletów, na pewno b?d? w?ród nich niemieckie USP, Sig-Sauer P226 czy ameryka?skie Mk 23 SOCOM, swego czasu pisano o przynajmniej pojedynczym, pot??nym izraelskim Desert Eagle. Prawdopodobnie to dalej w tej jednostce s? wykorzystywane BSL Orbiter (a nie w JW Nil).

Jednostka Wojskowa Komandosów (JW 4101)

Dawny 1. pu?k specjalny komandosów. Stacjonuje w Lubli?cu. Prowadzi tylko operacje na l?dzie. Realizuje zadania z zakresu rozpoznania i szturmowe. Cele mog? by? o znaczeniu strategicznym ale równie? i operacyjnym (ni?szy szczebel). Podstawowa struktura organizacyjna to trzy zespo?y bojowe:

  • Zespó? Bojowy A,
  • Zespó? Bojowy B,
  • Zespó? Bojowy C.

Zespo?y Bojowe posiadaj? w sumie w swojej strukturze 9 l?dowych grup specjalnych i 3 grupy wsparcia (saperzy, strzelcy wyborowi, naprowadzaj?cy). W ramach grup specjalnych wyst?puj? jeszcze trzy specjalizacje: skoków HALO-HAHO (nisko i wysoko u?yty spadochron), miasto i góry. Liczb? operatorów w sekcjach bojowych szacuj? na 220-270.

Podstawowe uzbrojenie ?o?nierzy z linii stanowi? karabinki HK416D145RS i HK416D165RS kalibru 5,56 mm (cz??? z granatnikami AG kalibru 40 mm). Bro? wsparcia to ukm PKM/PKMN kalibru 7,62 mm, Browning M2-HB kalibru 12,7 mm, granatniki automatyczne GMG, granatniki Carl Gustaf. Wykorzystuje si? pistolety HK USP SD kalibru 9 mm. Snajperzy u?ywaj? standardowych w WP karabinów SAKO TRG-21/-22 oraz AWM-F i Barrett M107 (ostatni kalibru 12,7 mm). Pomocnicz? rol? pe?ni? MP5SD i izraelskie wersje Uzi.

Jednostka Wojskowa Formoza

Oddzia? stricte morski. Na akwenach morskich oraz w strefie przybrze?nej realizuje zadania z zakresu rozpoznania i szturmu. Cele mog? by? o znaczeniu strategicznym i operacyjnym. Podstawowa struktura organizacyjna to jeden Zespó? Bojowy (A). Zespó? Bojowy posiada w swojej strukturze 3 morskie grupy specjalne. Liczb? operatorów w sekcjach bojowych szacuj? na 50-70.

Operator Formozy przygotowany do dzia?a? na l?dzie. Formoza jako jedyna jednostka WS u?ywa niemieckich kbk G36. fot. ?ukasz Pacholski.

Podstawowe uzbrojenie operatorów stanowi? niemieckie karabinki 5,56 mm Heckler&Koch G36KV3 (cz??? z granatnikami AG36 kalibru 40mm). Bro? wsparcia to g?ównie FN Minimi Para 5,56 mm. Pistolety SIG-Sauer P226 kalibru 9 mm. Snajperzy wykorzystuj? karabiny Accuracy International. Jako bro? pomocnicza stosowane s? niezast?pione u specjalsów niemieckie MP5 (A3 i N). Prawdopodobnie Formoza dysponuje uzbrojeniem do strzela? podwodnych w postaci rosyjskiego karabinka APS. Jako ciekawostk? mo?na poda?, ?e jeszcze niedawno jednostka szuka?a firmy na remont 10 karabinów M14 kalibru 7,62 mm (z zasobów fregat typu Perry).

Jednostka Wojskowa Nil

Stacjonuje w Krakowie przy DWS. Odpowiada za typowe zadania logistyczne oraz (co jest jedn? z wi?kszych bol?czek naszych WS) informacje. Posiada w swoim sk?adzie Grup? Wsparcia Informacyjnego (szerokie spektrum komórek: od rozpoznania agenturalnego po wsparte technik?), Grup? ??czno?ci i Grup? Zabezpieczenia Logistycznego. Nil jest w trakcie rozwijania, pe?ni? swoich mo?liwo?ci powinien uzyska? przed 2017 rokiem.

Jednostka Wojskowa Agat

Najm?odsza, powstaje z przeformowywanego Oddzia?u Specjalnego ?andarmerii Wojskowej (Gliwice). DWS posiada rozwini?te, wysoce specjalistyczne oddzia?y uderzeniowe, brakowa?o oddzia?u wspieraj?cego, bardziej ogólnego. Agat b?dzie wspiera? sekcje specjalne oraz prowadzi? operacje antypartyzanckie czy antydywersyjne.

Podstawowa struktura organizacyjna to 3 Zespo?y Szturmowe:

  • 1. Zespó? Szturmowy,
  • 2. Zespó? Szturmowy,
  • 3. Zespó? Szturmowy.

Zespo?y Szturmowe posiadaj? w sumie w swojej strukturze 9 grup szturmowych.

Jednostka jest dopiero w pe?ni rozwijana. Jako jedyna przyjmuje w swoje szeregi ch?tnych tak?e spo?ród cywili. Jest traktowana jako baza pod przysz?y narybek do bardziej specjalistyczne Zespo?y Bojowe.

Szczegó?ów co do uzbrojenia na razie brak, ale mo?na zak?ada?, ?e jeszcze nie w pe?ni pozby?a si? swojego etatowego uzbrojenia po ?W (subkarabinki wz. 96 Beryl, pistolety Glock 17).

G?ówn? misj? bojow? realizowan? przez ?o?nierzy podleg?ych DWS jest kontyngent w Afganistanie. Jednorazowo przebywa tam oko?o 200 ?o?nierzy z tej formacji (8% kontyngentu). Pod k?tem podleg?o?ci operacyjnej wykonuj? zadania na rzecz ISAF SOF (ISAF Special Operation Force). Tworz? dwa Zadaniowe Zespo?y Bojowe:

  • Task Force 49 – si?ami JW GROM,
  • Task Force 50 – si?ami JW Komandosów.

Poprzez Zespó? Koordynacyjny wspieraj? Polskie Si?y Zadaniowe (zasadnicze polskie zgrupowanie w Ghazni) oraz si?y regionalne (dwóch ??czników przy Dowództwie Regionalnym Wschód). Na przyk?ad TF-50 prócz Kabulu stacjonuje (dotyczy X. Zmiany) w bazach Ghazni i Warrior.

Prócz likwidacji si? rebelianckich poszukuj? ?ciganych, odbijaj? zak?adników (tylko TF-49), szkol? miejscowe struktury rz?dowe (policja, armia). Odk?d pozwolono specjalsom dzia?a? zgodnie z ich potencja?em, znacz?co wzros?a ich efektywno?? (np. z 12 zatrzymanych na V Zmianie do 120 na VII). Warto?? ZZB poznamy, gdy porównamy ich efektywno?? w stosunku do ca?ych Polskich Si? Zadaniowych (dwie batalionowe Grupy Bojowe): operacje o szczególnym znaczeniu (66% przez ZZB), zatrzymani bojownicy (36%), zatrzymani poszukiwani (100%), wykryte magazyny z uzbrojeniem (34%). To wszystko, przypomn? przy oko?o 200 ludziach.

Toyota Hilux D-4D pocz?tkowo zakupiona w ilo?ci oko?o 20 sztuk (szacunki) dla GROM, aktualnie cz??? przekazana do komandosów z Lubli?ca.

Generalnie Irak i Afganistan mocno podbudowa? potencja? polskich Wojsk Specjalnych. Wed?ug dost?pnych danych w misjach uczestniczy?o oko?o 1770 ?o?nierzy tej formacji (60% stanu i 85% stanu operatorów). W dzia?aniach zgin??o dwóch ?o?nierzy (z 1. psk podczas misji w Macedonii w 2003 roku: Pawe? Legencki oraz Piotr Miku?owski – wybuch miny pod pojazdem), a 89 zosta?o rannych lub odnios?o kontuzje (dotyczy operacji a nie szkolenia).

Jutro

    Dowództwo Wojsk Specjalnych zdaje sobie spraw? ze s?abo?ci i niedoci?gni?? w?asnej formacji. Jako priorytetowy i najmniej liczny rodzaj si? zbrojnych jest w stanie w stosunkowo krótkim czasie ca?kowicie przebudowa? swój potencja? zgodnie z zasad?: nie szykuj si? na obecne zagro?enia, my?l o tych z przysz?o?ci.

Przy wspó?udziale Stanów Zjednoczonych tworzymy w?asne zdolno?ci do dowodzenia operacjami mi?dzynarodowymi specjalsów. Jako jedyny kraj z kr?gu nowych cz?onków NATO pracujemy ku temu celowi. Jest to o tyle ?atwiejsze ekonomicznie, poniewa? wspierane finansowo przez USA i Pakt Pó?nocnoatlantycki. Jest to dla naszego wojska bardzo korzystne, buduj?c potencja? do dzia?a? mi?dzynarodowych, jest to realizowane poprzez potencja? krajowy. Zdolno?? do dowodzenia oznacza równie?, ?e musimy wydzieli? do zadania w?asn?, narodow? Grup? Uderzeniow?, utworzy? kolejn? wespó? z Czechami oraz (kolejne dwie grupy to ameryka?sko-litewska chorwacko-w?gierska) i co chyba najtrudniejsze, zapewni? wsparcie logistyczne, transportowe, informacyjne. Planujemy, ?e w 2017 roku nasz zespó? sojuszniczy wejdzie w sk?ad Zestawu Si? Odpowiedzi NATO (NRF2017PL). Odpowiednie porozumienia z krajami uczestnicz?cymi podpisali?my (Stany Zjednoczone, Chorwacja) lub podpiszemy w 2012 roku (Litwa, W?gry, Chorwacja). Warto podkre?li?, ?e w 2011 roku, ?o?nierze z GROM i JW Komandosów weszli w sk?ad tureckiego komponentu si? specjalnych NATO (generalnie wchodzimy w sk?ad co 2 lata, w 2015 b?dziemy dzia?a? z Niemcami). 2017 rok powinien podnie?? wizerunek naszych Wojsk Specjalnych, ca?ych Si? Zbrojnych i generalnie naszego kraju.

Struktura polskich wojsk specjalnych po przeprowadzeniu oczekiwanych zmian (oko?o 2017 roku).

Prócz zdobycia mi?dzynarodowych certyfikacji DWS b?dzie w najbli?szej przysz?o?ci d??y?o do racjonalizacji struktur (poprawa zdolno?ci szkoleniowych i operacyjnych), zwi?kszenie liczby Zespo?ów Bojowych, poprawy zdolno?ci do kinetycznego wsparcia operacji specjalnych, budowy zdolno?ci transportowych, budowy systemu wsparcia logistycznego i informacyjnego operacji specjalnych.

Uszczegó?awiaj?c b?dzie si? to realizowane poprzez:

  • wzmocnienie Zespo?u Bojowego C w JW GROM (do ko?ca 2012 roku),
  • utworzenie Zespo?u Bojowego D w JW Komandosów (do ko?ca 2016 roku),
  • utworzenie Zespo?u Bojowego B w JW Formoza (do ko?ca 2016 roku),
  • gotowo?? bojowa JW Agat (do ko?ca 2016 roku),
  • utworzenie lotniczej eskadry dzia?a? specjalnych (do ko?ca 2018 roku),
  • kompleksowe zabezpieczenie dzia?a? przez JW Nil (do ko?ca 2014 roku)

Ciekawym elementem, w sumie najbardziej widocznym b?dzie eskadra dzia?a? specjalnych (7. w Powidzu). Wyposa?ona zostanie, a cz??ciowo ju? zosta?a w ?mig?owce Mi-17 i Mi-24W. Pod DWS podlega? b?dzie tylko w sprawach operacyjnych, generalnie b?dzie to jednostka Si? Powietrznych. Szkolenie lotników z ?o?nierzami Wojsk Specjalnych ma by? realizowane od wiosny 2012 roku.

Wielkokalibrowy (12,7 mm) M2 na pewno jest u?ywany w GROM i Lubli?cu.

Ten przegl?d aktualnej oraz najbli?szej w czasie sytuacji w polskich jednostkach specjalnych napawa optymizmem. Oczywi?cie s? zagro?enia, g?ównie z potencja?em ludzkim. Mamy ma?y, ale najbardziej dynamiczny Rodzaj Si? Zbrojnych – Wojska Specjalne Rzeczypospolitej Polskiej.

Opracowa?: Mariusz Cielma

Grafika i zdj?cia: je?eli nie zaznaczono inaczej, Autor.

?ród?o: http://dziennikzb...pecjalnych